Siêu âm màu 4D: Phát hiện dị tật bẩm sinh

Siêu âm thai là gì?
Siêu âm thai là phương pháp sử dụng đầu dò của máy quét siêu âm để ghi lại hình ảnh của thai nhi trong bụng mẹ. Việc siêu âm thai không những tạo điều kiện cho mẹ nhìn thấy con đang tượng hình mà còn giúp bác sĩ phát hiện sớm các bệnh lý bẩm sinh (nếu có) của thai nhi để có biện pháp xử lý kịp thời.

Mục đích của việc siêu âm cho thai nhi

Siêu âm để xác định tuổi thai nhi

Thời điểm xác định tương đối chính xác nhất giới tính của thai nhi là từ tuần thứ 14 trở đi. Trong 3 tháng đầu, dương vật của các bé trai sẽ hình thành. Tuy nhiên, vì thai còn nhỏ nên việc phân biệt dương vật và âm vật sẽ rất khó. Việc phân biệt rõ ràng giới tính của thai nhi chỉ có thể được thực hiện khi thai đã lớn hơn.

sieu-am-4d

Nếu bác sĩ kết luận con bạn là con trai thì tỷ lệ sẽ chính xác hơn là kết luận về con gái. Trong nhiều trường hợp, khi thai nhi đã được 28 tuần mà tinh hoàn vẫn chưa di chuyển xuống bìu thì bác sĩ sẽ dễ nhầm con trai với con gái.

Siêu âm để xác định tình trạng sức khoẻ của thai nhi

Siêu âm không cho bạn biết được tình trạng con bạn khỏe hay yếu.

Dựa vào siêu âm, bác sĩ cho bạn biết các chỉ số về kích thước, đường kính lưỡng đỉnh, chiều dài xương đùi… của thai nhi. Qua đó có thể khẳng định rằng, tại thời điểm siêu âm, tỷ lệ cơ thể thai nhi có cân đối và tương xứng với tuổi thai hay không, đồng thời thai nhi có tiềm ẩn một căn bệnh nào không.

Siêu âm để phát hiện ra những bất thường (nếu có)

Đừng quá lo lắng khi kết quả siêu âm ghi là “ối đục”: Trong trường hợp này, đáng lẽ bác sĩ phải ghi là “sự cản âm của dịch ối không đều”. Việc khẳng định ối đục hay không chỉ có thể xác định khi ối đã vỡ (phải nhìn thấy tận mắt).

Bác sĩ xác định ối có bình thường không dựa trên số lượng và độ cản âm của dịch ối; trong đó yếu tố cản âm ít quan trọng hơn. Lượng dịch ối nhiều hay ít đều gợi ý những bất thường. Tuy nhiên, kết luận bất thường phải do các bác sĩ chuyên ngành sản đưa ra.

  • Thai ngoài tử cung.
  • Đa thai.
  • Thai chết lưu.
  • Bất thường về ngôi thai.
  • Dị tật bẩm sinh.
  • Các vấn đề về nước ối như thiểu ối, đa ối.
  • Bất thường ở nhau thai: nhau tiền đạo, nhau bị bong ra.
  • Chậm phát triển trong tử cung.
  • Các khối u trong tử cung (lá phôi, thai trứng…)
  • Những bất thường khác ở tử cung, buồng trứng và cấu trúc trong vùng chậu.

Tại sao phải siêu âm cho thai  nhi?

Siêu âm là cách ghi lại hình ảnh của thai nhi ở trong bụng mẹ. Nhờ đó mà mẹ không chỉ được nhìn thấy sự phát triển thai nhi mà còn biết được rất nhiều vấn đề xung quanh bé và đặc biệt là sớm biết liệu bé có mắc các dị tật bẩm sinh hay không.

Khi nào cần siêu âm thai?
Thông thường, từ lúc phát hiện có thai, bác sĩ sẽ siêu âm tối đa 1 tháng/ lần trong những buổi khám thai định kỳ hàng tháng. Với những người cư ngụ ở vùng sâu vùng xa, không có điều kiện tới lui để khám thai, các bác sĩ cũng khuyên nên siêu âm ít nhất 3 lần trong thời kỳ mang thai.

Lịch siêu âm thai nhi cho bà bầu từ tuần thứ 12 đến khi sinh

Trong quá trình mang thai, bà bầu có 03 giai đoạn bắt buộc phải siêu âm thai nhi, đó là:

  • Siêu âm từ tuần thai thứ 12 – 14: Thời điểm này, bác sĩ siêu âm sẽ dự đoán ngày sinh cho bé. Đặc biệt, đây là giai đoạn có thể kiểm tra sự đột biến nhiễm sắc thế, nguyên nhân gây hội chứng Down, dị dạng, thoát vị cơ hoành. Bên cạnh đó, bạn có thề biết bạn mang đơn thai hay đa thai.
  • Siêu âm từ tuần thai thứ 21 – 24: Lúc này thai nhi đang bắt đầu phát triển các bộ phận bao gồm: cột sống, hộp sọ, não, tim, phổi, thận và tứ chi… Từ giai đoạn này, mẹ có thể cảm nhận sự hoạt động của con. Ngoài ra, giai đoạn này bác sĩ có thể phát hiện ra những bất thường của thai nhi như hở hàm ếch, dị dạng các cơ quan nội tạng.
  • Siêu âm từ tuần thai thứ 30 – 32: Thời điểm này, bác sĩ có thể phát hiện những bất thường muộn như bệnh lý tim mạch, cấu trúc não bộ. Bác sĩ còn có thể kiểm tra tình trạng nước ối, dây rốn, nhau thai,.. để chẩn đoán thai nhi có thể ra đời khoẻ mạnh hay không.

Siêu âm có hại cho thai nhi không?

Cho đến nay vẫn chưa có thông tin chính xác về tác hại của sóng siêu âm đối với thai nhi. Tuy nhiên, các mẹ bầu cũng không nên lạm dụng vì ngoài việc tốn kém không cần thiết, còn có những nghiên cứu lâm sàn nhận định sóng siêu âm có ảnh hưởng ít nhiều đến các vùng nhạy cảm như mắt, tai và tuyến sinh dục.

Thế nào là siêu âm thai 2D, 3D, 4D?

  • Siêu âm thai 2D là siêu âm 2 chiều, với hình ảnh trắng đen, để đo độ dài và kích thước, đường cắt của bào thai so với hình thể bình thường.
  • Siêu âm thai 3D là siêu âm 3 chiều, cho ra hình ảnh màu đúng với kích thước thật của thai nhi. Ưu điểm của siêu âm 3D là dễ dàng phát hiện dị tật bẩm sinh của thai nhi, nhược điểm là độ chính xác không bằng siêu âm 2D.
  • Siêu âm thai 4D thực chất ra vẫn là siêu âm 3D với hình ảnh động. Ưu điểm là thấy được hình ảnh thật đang cử động của bé, nhược điểm là quá trình lưu file quá lâu, các tia bức xạ nhiều có thể gây hại cho mẹ và con.

Nhiều người cho rằng siêu âm 3D rõ ràng hơn, dễ nhìn hơn… nên tốt hơn siêu âm 2D. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, siêu âm 3D chỉ thường dùng trong các trường hợp phát hiện dị tật thai nhi, chứ không đưa ra những chỉ số về kích thước, trọng lượng, tuổi thai nhi chính xác bằng siêu âm 2D.

Siêu âm 4D là gì?

Siêu âm 4D là siêu âm 4 chiều (gồm 3 chiều không gian và 1 chiều thời gian). Siêu âm 4D thường được sử dụng trong siêu âm thai nhi, nhờ 3 chiều không gian và chiều thời gian giúp cho chúng ta quan sát được không gian 3 chiều của thai nhi cùng với những cử động ngộ nghĩnh đáng yêu của em bé trong bụng mẹ.

Siêu âm 4D – Hình thái thai nhi là sự kết hợp giữa siêu âm 4D (kiểm tra hình thể bên ngoài cùng với sự chuyển động của thai nhi) với siêu âm 2D (Kiểm tra cấu trúc bên trong của thai nhi). Siêu âm 4D-Hình thái thai nhi còn gọi tắt là siêu âm thai 4D.

Kết quả siêu âm không phải là tất cả, không nên lạm dụng siêu âm

Theo các chuyên gia hiện nay, tác hại lâu dài của siêu âm trong tiền sản đối với thai nhi chưa được chứng minh nhưng không ai dám khẳng định rằng siêu âm là hoàn toàn vô hại đối với thai nhi. Nhất là đối với những thai dưới 8 tuần tuổi – thời điểm mà các tổ chức thai đang được sắp xếp thì không ai dám chắc chắn rằng bất kỳ loại tia nào (trong đó có tia siêu âm) không ảnh hưởng đến sự hình thành của thai.

Các nghiên cứu khoa học cho thấy siêu âm không gây ra ảnh hưởng gì đáng kể đối với cả cơ thể người mẹ và thai nhi. Khi bạn siêu âm, bạn cũng không hề cảm thấy đau hay khó chịu gì đặc biệt.

Tuy nhiên, bạn không nên vì thế mà quá lạm dụng siêu âm. Việc siêu âm thai quá nhiều không chỉ gây tốn kém cho thai phụ mà nó còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi. Thai nhi được siêu âm bừa bãi (không hạn chế số lần), trọng lượng sau khi sinh ra thấp hơn hẳn những trường hợp siêu âm theo đúng quy định. Ngoài ra, đã có những nghiên cứu nêu ảnh hưởng lâu dài của siêu âm như nghe kém… (song cũng có những nghiên cứu ngược lại cho thấy siêu âm không có hại cho bé và mẹ vì cường độ sóng âm rất thấp).

Không nên quá lạm dụng siêu âm nếu không sẽ gây tăng tỉ lệ dị tật cho thai nhi cũng như biết giới tính thật của con sẽ bỏ, ở 1 số nước còn cấm siêu âm vì tỷ lê nạo thai quá cao sau khi siêu âm.